Voor een kennismaking met Marokko is de Todra-oase, aan de zuidkant van het Atlasgebergte, een prachtig vertrekpunt. De moderne tijd heeft het leven er volledig op z’n kop gezet. ‘s Zomers slibben de straten er dicht met de blinkende auto’s van migranten uit Frankrijk, België en Nederland. Voor de rest is het armoede, dagdromen over Europa, het beramen van een illegale oversteek en fantaseren over een huwelijk met een goede partij uit het buitenland. Berbernationalisten en islamisten dingen er naar de gunst van de gefrustreerde jongeren. Blanke en zwarte Berbers, boeren, ex-nomaden en stadsarabieren bezien elkaar er met gemengde gevoelens, die af en toe tot gewelddadige botsingen leiden.
Aroemi, aroemi omspant de periode van twee jaar die Hein de Haas (1969) als geograaf aan de voet van de Hoge Atlas doorbracht. Hij verhaalt daarin luchtig en soms wanhopig over zijn Marokkaanse vrienden, zijn medewerkers, de contacten met welwillende, lakse of geldbeluste ambtenaren en over zijn uitstapjes naar andere delen van Marokko. Aroemi, aroemi is een fraai boek van een opmerkzame vreemdeling over een samenleving op drift.
In de pers:
‘Boeiend (…) Aanvankelijk beziet De Haas zijn omgeving met het milde oog van de buitenstaander. De misstanden, de armoede en de soms krampachtig vastgehouden tradities maken deel uit van een rommelige, romantische oorspronkelijkheid, die aangenaam contrasteert met het saaie, overgeorganiseerde Nederland. Maar naarmate hij meer opgaat in de samenleving om zich heen, raakt hij doordrongen van het structurele karakter van de corruptie, de armoede en het ontbreken van elk perspectief voor de jonge generaties’ (…) Het beeld verschuift van een land dat zich onderscheidt door zijn kleurrijke exotisme naar een land dat zijn bevolking geen enkel materieel of intellectueel perspectief meer biedt, dat ten prooi is gevallen aan werkloosheid, analfabetisme, verveling, autoritair gezag en een verstikkende sociale moraal.’ Richard van Leeuwen in NRC Handelsblad
'(...) De Haas vertelt onderhoudend en met veel liefde over zijn veldwerkervaringen in Marokko. Tegelijkertijd geeft het boek inzicht in hoe de individuele, lokale, nationale en internationale situatie met elkaar verbonden zijn (…)' – Saharaberichten
'Voor ieder die in Nederland met Marokkaanse migranten te maken heeft, biedt het boek een mooi inzicht in het belang van migratie voor families en dorpen in Marokko, én in de ontwikkelingen in de huidige Marokkaanse samenleving.'– Contrast
Over Aroemi Aroemi en De laatste kolonie van Afrika.
'De twee vlotgeschreven reisverhalen geven een beeld van Marokko dat de vele clichés die over dat land bestaan links laat liggen en aandacht vraagt voor de historische en sociale ontwikkelingen en de vele maatschappelijke reacties daarop.' Erwin Jans in De Tijd.
‘Aroemi, Aroemi biedt (…) inzicht in een Marokkaanse plattelandsgemeenschap die in rap tempo moderniseert. En dat maakt dit boek waardevol.’ Hanan Nhass in Trouw
‘(…) De soepele stijl die gehanteerd wordt maken (…) dat het een zeer leesbaar en toegankelijk boek is, waar iedereen die weleens in Marokko is geweest veel in zal herkennen en dat als een goede kennismaking kan dienen voor degenen die het land niet kennen’ - ZemZem
‘(…) Na zijn vorige jaar verschenen proefschrift schreef hij zijn meer persoonlijke ervaringen op in Aroemi, aroemi. Hij doet verslag van zijn aanpassingsproces in deze plattelandssamenleving, en beschijft met de nodige humor de snelle veranderingen in Marokko en in de belevingswereld van zijn inwoners’ – De Gelderlander
‘Zijn vorming als cultureel antropoloog en als sociaal geograaf, zijn kennis van het Marokkaans Arabisch en zijn langdurige verblijf maken Hein de Haas tot de ideale verslaggever over het Marokko aan het begin van het nieuwe millenium’ – Abdelkader Benali en Herman Obdeijn in Marokko door Nederlandse Ogen
‘De Haas is erin geslaagd zowat alle belangrijke maatschappelijke aspecten van de moderne Marokkaanse samenleving ter sprake te brengen, zonder dat het geforceerd overkomt: de positie van de vrouw, de moeizame omgang tussen de seksen, de sociale controle, de rol van de religie en de traditie, het opkomende fundamentalisme, de hoge werkloosheid, de verwarringen en frustraties van de jongeren, hun ambigue verlangen naar Europa, de problemen van het universitair onderwijs, de migratie, de corruptie, de macht van de makhzen (het staatsapparaat), de 'jaren van lood' en de repressie onder Hassan II, de beginnende politieke hervormingen van diens zoon Mohammed VI, het militante berberisme, etcetera. Opmerkelijk is dat De Haas het interne racisme ter sprake brengt in de verhouding tussen blanke en zwarte Berbers. Het is een thema dat in Marokko bijna volledig verdrongen wordt.’ Erwin Jans in De Tijd
‘Organisch gaat De Haas over van persoonlijke anekdotes naar meer algemene beschouwingen. De plattelandsgemeenschap waarin hij leeft en werkt wordt op die manier een aanvaardbare spiegel van de hele Marokkaanse samenleving, ook voor de belangrijkste verschuivingen in de stedelijke cultuur. Via de talrijke ontmoetingen en gesprekken met vrienden, medewerkers, kennissen en ambtenaren wordt het beeld geschetst van een samenleving die een pijnlijke crisis doormaakt: op het breukvlak van traditie en moderniteit, waartussen het fundamentalisme zich als alternatief gewrongen heeft (…)Toch is het boek geen klaagzang. Daarvoor houdt de auteur te veel van het land. Hij bezit ook voldoende humor en zelfkritiek om een en ander te relativeren.’ Erwin Jans in De Tijd.
‘[Het boek geeft] een beeld van Marokko dat de vele cliches die over dat land bestaan links laat liggen en aandacht vraagt voor de historische en sociale ontwikkelingen en de vele maatschappelijke reacties daarop.’ Erwin Jans in De Tijd.
‘Het boek is onderhoudend geschreven en heeft diepte (…) een integer beeld van de contacten tussen mensen van verschillende culturen en van hun uiteenlopende gezichtspunten’ Angeline van Achterberg in ViceVersa
‘Het boek belicht de effecten van die de migratie van de Berbers naar het Westen geeft op de gebieden waar de migranten vandaan komen, in plaats van op onze eigen samenleving’ Angeline van Achterberg in ViceVersa
‘Aroemi, Aroemi (wat groepen kinderen roepen als ze op straat achter De Haas aanlopen; ‘aroemi’ betekent westerling) bevat 23 goed geschreven verhalen. Het eerste verhaal gaat over zijn reis naar Marokko die hij als scholier uit Bolsward met een Interrailkaart maakte. Liefde op het eerste gezicht was het allerminst. ‘Wat een kloteland!’ is de laatste zin. Wat er aan deze conclusie voorafgaat is te spannend en te goed opgeschreven om hier te verklappen. Het laatste verhaal gaat over zijn vertrek uit Marokko en het onbegrip dat hij ontmoet bij Marokkaanse ‘vrienden’ die van hem verwachten dat hij hun wens om naar het beloofde land Europa te emigreren kan realiseren. De verhalen zijn luchtig, levendig, vlot en realistisch geschreven (met veel goede dialogen) en staan boordevol sociaal-geografisch interessante observaties zonder dat het studieboekentaal wordt. Geografen zouden meer van zulke boeken moeten schrijven. Aanbevolen voor studenten en onderzoekers (vanwege de menselijke dilemma’s waarvoor onderzoekers zich geplaatst zien), en mensen die Marokko, of beter de Marokkanen, willen leren kennen.’ – Geografie
