Als psycholoog werd Philip Hermans geconfronteerd met psychische stoornissen van Marokkaanse migranten waarop men geen antwoord had. Ziekten werden door migranten vaak heel anders beleefd. Bij traditionele genezers voelden zij zich beter begrepen. Op zijn speurtocht naar achtergronden zocht de auteur eerst contact met genezers in België en Nederland. Later bezocht hij als antropoloog talloze centra in Marokko en sprak hij met genezers en hun patiënten. Uiteindelijk koos hij het heiligdom Ben Yeffu, aan de westkust, als centrum voor verder onderzoek.
De wereld van de djinn geeft niet alleen een overzicht van de Marokkaanse traditionele geneeskunde in haar verschillende aspecten, maar ook levendige beschrijvingen van de genezingsrituelen die plaatsvinden in Marokkaanse heiligdommen. Bijzondere aandacht gaat uit naar de gesprekken die genezers tijdens uitdrijvingen voeren met de demonen die mensen in bezit hebben genomen. Een analyse van de rituelen en van de interacties tussen de genezers en hun cliënten tracht een redelijke verklaring te bieden voor de hulp en de eventuele genezing die mensen bij deze traditionele genezers vinden. Het boek is geïllustreerd met meer dan zestig foto’s die de auteur tijdens zijn onderzoek maakte.
Het boek is een must voor mensen die in de gezondheidszorg werkzaam zijn.
Prof. dr. Philip Hermans (1950) studeerde psychologie en antropologie aan de Universiteit van Leuven. Ruim dertig jaar bestudeert hij de Marokkaanse cultuur. In 1992 promoveerde hij op de rol van het onderwijs in de integratie van Marokkanen in Brussel, de stad waar hij jarenlang als psychotherapeut met Marokkanen werkte. In 1995 werd hij docent transculturele pedagogiek aan de RU Groningen. Sinds kort is hij bijzonder hoogleraar antropologie aan de KU Leuven.
IN DE PERS:
'Is dit een nuttig boekje voor huisartsen? Ja en ja. Ja, voor de huisartsen die allochtone patiënten hebben en willen begrijpen wat soms onbegrijpbaar is en misschien onbegrijpbaar blijft. Ja, voor artsen die ook een antropologische benadering van een medisch probleem willen leren waarderen. En voor de twijfelaars zou ik het boek toch aanraden, om eens een andere visie te lezen over therapie, ziekte en gezondheid - Herman Kuppers in Huisarts Nu
'[Dit boek] kan clinici stimuleren om vanuit andere perspectieven de probleemstelling en behandeling te benaderen.' - W. Ang in Tijdschrift voor Geneeskunde
'Het boek is nuttig voor mensen die in de gezondheidszorg werken, maar ook andere belangstellenden kunnen profiteren van de hier geboden ervaringen en inzichten'- Nbd/Biblion
'Zijn werkwijze maakt de etnografie tot een toegankelijke inleiding in de Marokkaanse etnogeneeskunde voor een breed publiek en een waardevolle aanvulling van antropologische studies over dit thema.' - Rob van Dijk in Medische antropologie
'Naast de boeiende beschrijvingen van Marokkaanse geneeswijzen bevat dit boek interessante thema's voor verdere discussie, vooral wat de methodologische aanpak van dergelijk onderzoek betreft.' - Cor Hoffer in Maandblad Geestelijke Volksgezondheid
Lezersreactie: 'Het boek is een verrijking voor iedereen die meer te weten wil komen over (het ontstaan van) traditionele geneeswijzen in Marokko. Het is duidelijk dat Hermans écht een veldonderzoek heeft gedaan, aangezien alles wat in het boek beschreven staat precies overeenkomt met de verhalen die onder het volk door de rondte gaan. Binnen de geestelijke gezondheidszorg blijkt vaak dat het behandelresultaat van allochtone cliënten slechter is vergeleken autochtone cliënten. Omdat een groot deel van deze cliënten een Marokkaanse achtergrond heeft, is het raadzaam voor hulpverleners in dit vakgebied om enig inzicht te werven in mogelijke ziekteverklaringen. Om deze reden is het boek een must voor elke hulpverlener.'
'Een razend interessant boek over ziekte, genezing en de raadselachtige werking van het menselijk brein' - ZemZem
Met een grote Marokkaanse gemeenschap in ons midden zal iedereen wel eens gehoord hebben van fqihs, djinns of het boze oog, maar veel begrip hebben de meesten van ons daar niet van. Dit boekje voorziet in dat tekort met een systematische, etnografische verkenning van de traditionele Marokkaanse geneeswijzen zoals die beoefend worden in een Marokkaans heiligdom en in de diaspora in de Lage Landen. Na een degelijke inleiding op de naturalistische en personalistische etiologieën van de traditionele Marokkaanse geneeskunde, inclusief een systematisch overzicht van de soorten genezers, beschrijft Hermans het heiligdom ('zawiya') van Ben Yeffu, dat ongeveer 20 km landinwaarts ligt van Oualidia. Zijn etnografie gaat breed: de geschreven bronnen, de orale traditie over de heiligen Sidi Abd l Aziz en Sidi Ali Ben Yeffu (14e eeuw), de sociale organisatie van het heiligdom, de materiële cultuur, het jaarlijkse volksfeest ('musem'), de rituelen, uitdrijvingen en andere praktijken. Hermans laat zijn beschrijving vergezeld gaan van transcripten van gesprekken en foto's van cruciale handelingen, en gebruikt talrijke Marokkaanse termen, die achteraan nog eens opgesomd worden. Die concrete en uitgebreide beschrijving maken dit boekje heel waardevol. Hermans sluit af met een hoofdstuk over genezers en voorvallen in België en Nederland (met opnieuw inzichtelijke interviews en etnografische beschrijvingen), en een hoofdstuk over het placebo-effect bij dit soort geneeskunde.
De klemtoon in dit boek ligt op de concrete beschrijving van genezingsrituelen en een eerste duiding van terugkerende handelingen, uitspraken en rituelen. Heel ver gaat Hermans niet met zijn medisch-antropologische verklaring, maar dat houdt zijn boek toegankelijk voor een breed publiek van bv. professionelen in de (para)medische en sociale sector die nood hebben aan een degelijk en systematisch overzicht als dit. Een overzicht waar ook Hermans zelf, die al vele jaren werkt in de psychologische begeleiding van Marokkanen in de Lage Landen, behoefte aan had. - Chis Bulcaen in De Leeswolf
